Dlaczego, zastanawiał się Krasnoludek, siedząc pod progiem z brodą wspartą na kolanach, dlaczego drzwiczki do komory solnej skrzypią akurat wtedy, gdy wszyscy śpią najgłębiej? To pytanie nosił w sobie od trzech dni i trzech nocy, obracając je w głowie tak, jak się obraca kamyk w kieszeni, kiedy się nad czymś myśli.
Korytarze kopalni w tym miejscu były wąskie i pachniały chłodem, tym szczególnym, słonym chłodem, który osiada na policzkach jak dotyk zimnej dłoni. Drewniane schodki, wygładzone przez stopy tylu pokoleń, że nikt już nie pamiętał pierwszego, prowadziły w dół, ku komorze, gdzie Krasnoludek trzymał swoje zapasy: sznurek, świece, mały słoiczek smaru do zawiasów.
I właśnie po ten słoiczek szła tego wieczoru Zosia, bo zgubiła się, szukając wyjścia z zabawy w chowanego, i zamiast do wyjścia trafiła do zupełnie innego korytarza, cieplejszego niż reszta, bo blisko paleniska strażników kopalni.
Zobaczyła czerwoną czapeczkę, zanim zobaczyła całego Krasnoludka. Zatrzymała się. On też się zatrzymał, z łyżeczką smaru w pół drogi do zawiasu.
— Ty jesteś kto? — spytała Zosia, a głos jej zabrzmiał cieniutko w tym słonym powietrzu.
— Gospodarz — odpowiedział krótko. — A ty się zgubiłaś.
— Trochę.
Postał chwilę, jakby ważył coś w myślach, a potem podsunął jej mały, słomiany stołeczek, żeby usiadła bliżej lampy naftowej, tam gdzie było cieplej. Zosia usiadła, otulając się rękawami swetra, bo w głębi korytarza chłód wchodził pod ubranie zupełnie inaczej niż na górze, w domu.
Krasnoludek wrócił do zawiasu, ale ten się uparł: nie chciał zamknąć drzwiczek do końca, bo mały kamyk soli wpadł prosto w szczelinę zawiasu i zaklinował go, twardy i błyszczący jak okruch cukru. Krasnoludek pomrukiwał pod nosem, mrucząc coś o dłutku numer dwa i o oleju rzepakowym, próbował paznokciem, próbował patyczkiem — nic. Kamyk siedział mocno.
Zosia patrzyła chwilę, przekrzywiając głowę, tak jak patrzy się na coś, co inni już próbowali rozwiązać, a ona jeszcze nie. Potem, bez słowa, sięgnęła po swój warkoczyk zawiązany gumką, ściągnęła gumkę z włosów i podała ją Krasnoludkowi.
Spojrzał na gumkę, potem na nią. Nie spytał, po co. Naciągnął gumkę na dwa palce, zahaczył nią kamyk niczym procą i pyk — kamyk wyskoczył, zadźwięczał o kamienną podłogę i potoczył się gdzieś w ciemność korytarza.
Krasnoludek zamknął drzwiczki. Zawiasy nie skrzypnęły. Nic nie powiedział, tylko skinął głową, tak jakby to było oczywiste od samego początku, że dziewczynka z zagubioną drogą będzie miała przy sobie dokładnie to, czego trzeba.
Odprowadził ją potem do schodków prowadzących w górę, tam gdzie chłód kopalni ustępował powoli cieplejszemu powietrzu domu. Zosia odwróciła się jeszcze raz, żeby pomachać, a Krasnoludek stał przy swoich teraz cichych drzwiczkach, z gumką od włosów owiniętą wokół nadgarstka jak drobna, kolorowa pamiątka.
Dlaczego drzwiczki nie skrzypią już tej nocy — nad tym nikt więcej się nie zastanawiał. Po prostu było cicho, tak jak powinno być, kiedy wszyscy śpią.